Pages 220-242

[vc_row padding_top=”0px” padding_bottom=”0px”][vc_column fade_animation_offset=”45px” width=”1/1″][vc_row_inner padding_top=”0px” padding_bottom=”0px”][vc_column_inner fade_animation_offset=”45px” width=”1/2″]

Pages 198-219

[/vc_column_inner][vc_column_inner fade_animation_offset=”45px” width=”1/2″][/vc_column_inner][/vc_row_inner][gtranslate] [/vc_column][/vc_row][vc_row padding_top=”0px” padding_bottom=”0px”][vc_column fade_animation_offset=”45px” width=”1/1″]

Pagina 222

 

In 2000 werd de ‘Duif’ in Venezuela geborgen. Helaas moest de romp voor het transport door midden worden gezaagd. •

 

V.l.n.r.: Peter Brinkman, Peter Baeten, John Sleumer, Wim Kroese, Raymond Oostergo, Marc Westenberg, Jan Burghoorn en Jeroen Stultiens. Gehurkt v.l.n.r.: Henk van den Os, Klaas Fijnhaar

 

 

Pagina 223

 

�De PH-OFA beleefde haar laatste uitje toen zij op 23 juni 2010 onder veel belangstelling neerstreek op Lelystad. Deze F100 rolde in april 1989 bij Fokker uit de fabriek. Inter-Canadian, het latere Intair werd de eerste operator. Na een jaar in de opslag te zijn geplaatst door leasemaatschappij ILFC, kwam de machine in oktober 1992 in dienst bij Air UK, het latere KLM uk. De samenvoeging van een deel van KLM uk met KLM Cityhopper op 30 maart 2003 leverde haar de uiteindelijke registratie PH-OFA op. Eerder was zij bekend als C-FICY en G-UFKA. Het vliegtuig maakte in totaal 36.444 vluchten.

Destijds verkocht KLM haar Boeing 747-200 PH-BUK voor het symbolische bedrag van één euro aan het Aviodrome, voor de PH-OFA hoefde het luchtvaartmuseum niet veel meer te betalen: twee euro. Die twee euro ging mee naar de kas van KLM Cityhopper en is correct geregistreerd in de boeken.

 

Op de foto links vlnr: Boet Kreiken, Martijn Overdulve, Jeroen Quist, Vincent van Hooff, Lex van Houtert (toenmalig operationeel manager Aviodrome) en Jan van Schaatsbergen (toenmalig directeur Aviodrome). Op de foto rechts vlnr: Boet Kreiken, Ype de Haan en Jan van Schaatsbergen.

 

 

Pagina 225

 

Als officiële start van de uitfasering van de F70 onthulde KLM Cityhopper op 7 juni 2017 de speciale afscheidslivery van een van haar laatste Fokkers, de PH-KZU. Met een portret van vliegtuigbouwer Anthony Fokker op de staart en de woorden ‘Thank you Fokker’ op de romp,  vloog het toestel rond tot 28 oktober 2017. Met deze speciale livery vierde KLM Cityhopper op gepaste wijze de samenwerking tussen KLM en Fokker die 97 jaar eerder begon. Tevens toonde ze haar dankbaarheid aan iedereen die ooit bij de Fokker-operatie betrokken was en een bijdrage heeft geleverd aan dit Nederlandse erfgoed. De livery werd aangebracht in Hangar 73 op Schiphol-Oost waar Fokker in eerdere tijden vliegtuigen afleverde aan luchtvaartmaatschappijen.

 

 

Pagina 228

 

Vanaf 25 juli 2017 konden Fokker-fans foto’s insturen van zichzelf in of bij een Fokker-vliegtuig ergens uit de geschiedenis van de twee oer-Hollandse bedrijven. Het leverde precies 222 foto’s op, waaruit het soms moeilijk kiezen was. Het grootste deel kwam van medewerkers van KLM Cityhopper.  Uit de vele blije gezichten blijkt wel met hoeveel plezier zij werkten in en aan de Fokkers.

 

Pagina 234-235

 

Redactioneel

 

Mijn kinderdroom om zelf piloot te worden kon ik vanaf 1981 verwezenlijken. Na eerst mijn sportvlieg­brevet te hebben gehaald, startte ik in februari 1983 met mijn opleiding tot verkeersvlieger aan de Rijksluchtvaartschool in Eelde. Tijdens de ontgroening speelde de F27 van NLM een centrale rol. In het avondprogramma moesten wij als ‘adspiranten verkeersvlieger’ de F27 verwelkomen: zwaaiend, op één been staand en luid roepend: ‘Dag meneer de CityHopper!’ Nadat alle passagiers waren uitgestapt en de machine gereed was voor de nacht, kregen wij ook nog de opdracht de F27 één voor één een nachtkus te geven.

Een ander Fokker-moment tijdens mijn opleiding betreft de komst van een NLM-F28 op Eelde. Op het platform was het toestel haar parkeerpositie voorbijgereden. Omdat er geen pushback-truck was, werden wij als leerling-vliegers opgetrommeld om het vliegtuig naar achteren te duwen. Duwend tegen de hoofdwielen klaarden we de klus. Ik kon toen niet bevroeden dat ik enkele jaren later als gezagvoerder met dezelfde machine door Europa zou vliegen.

Het KLM/Fokker-tijdperk komt dit jaar ten einde. Ik zie het als een eer dat ik samen met mijn team een bijdrage mag leveren aan dit bijzondere moment. Na de boeken die wij uitgaven vanwege de uitfasering van de MD-11, de laatste Douglasmachine bij KLM, hebben wij nu een historisch overzicht gemaakt over de relatie KLM en Fokker. Dankzij zowel de mensen die we van beide bedrijven interviewden als allerlei informatie uit geraadpleegde documenten, werd ik bevestigd in mijn gevoel dat deze historische relatie tevens een heel bijzondere was.

 

Charley Valette

Initiatiefnemer & hoofdredacteur
Gezagvoerder Boeing 777

 

 

Karin Ooms

Business partner communications KLM Cityhopper

 

Met de overstap van het vliegende leven als cabin attendant naar een functie ‘op de grond’, ging ik in decem­ber 2016 bij KLM Corporate Communi­cation aan de slag. Een van de eerste vragen die ik kreeg was of ik al het Fokker-beeldmateriaal dat wij in huis hadden, kon aanleveren voor dit boek. Helaas heb ik zelf nooit op de F70 gevlogen en vliegtuigherkenning is niet mijn sterkste punt. Maar de twee motoren aan de achterkant van de romp en de karakteristieke T-staart maken het bijna onmogelijk om dit toestel niet in één oogopslag te herkennen. Gaandeweg ontstond mijn liefde voor de F70, een liefde die alleen maar toenam dankzij de leuke teksten voor dit boek die ik in mijn hoedanigheid als communicatie­medewerker allemaal heb gelezen. Inmiddels voelt het als een groot gemis dat ik nooit aan boord van een F70 heb gewerkt. Wel ervaar ik het als heel bijzonder om nu te mogen meewerken aan een waardig afscheid van dit oer-Hollandse vliegtuig, ook wat betreft de uitgave van dit boek. •

 

Lieneke Koornstra

Journalist,

SupervisionAir.nl

 

Karakteristieke jets, daar word ik blij van. Logisch dus dat ik ook fan ben van de F100 en de F70. De T-staart die asso­ciaties oproept met een walvis, de positie van de landingslichten op de vleugeltips die de indruk wekken dat er iets heel groots aankomt.

In mijn studentenjaren woonde ik in Eindhoven. Om zeven uur vloog er een F27 over en wist ik dat het voor mij tijd was om op te staan. Jaren later vloog ik voor studie­doeleinden naar Londen in een F28 van NLM Cityhopper. Wat een knus vliegtuig! Toen bekend werd dat de F70 bij onze blauwe maatschappij zou worden uitgefaseerd, boekten een vriend en ik samen nog snel een retourtje Turijn. Op dat moment vielen me de leuke ovale raampjes pas op. En zoals is te lezen op pagina 200, was ik ten behoeve van een ervaringsverslag in woord en beeld voor in dit boek, samen met Valentin Ocheda te gast bij een F70-vlucht naar Stavanger.

Wat zal ik dat kleine, fraaie, betrouwbare vliegtuig missen dat het sluitstuk vormt van de indrukwekkende geschiedenis van KLM met Fokker. Gelukkig hebben we dankzij het grote enthousiasme van alle betrokkenen dit boek nog. Het stemt me dankbaar dat ik er mijn bijdrage aan heb mogen leveren in de vorm van mensen interviewen, teksten schrijven en ingezonden teksten redigeren. •

 

 

Ronald Dijkstra

Gepensioneerd gezagvoerder

Boeing 777

 

Sinds het eind van de zestiger jaren ben ik geïnteres­seerd in het verhaal van de vlieg­tuigen die bij KLM hebben gevlogen en de samen­werking van KLM en Fokker. Door de jaren heen kon ik dan ook een redelijk groot archief opbouwen. Na mijn pensionering als KLM-vlieger ging ik als vrijwilliger werken bij het inmiddels ontmantelde Historisch Museum NLR. Nog altijd ben ik bij de Stichting Behoud Erfgoed Nederlands Lucht- en Ruimtevaartcentrum betrokken.

Bij het doornemen van documenten komt naar voren hoe de verhoudingen in de Nederlandse luchtvaart­wereld van weleer lagen. Het doorzoeken van allerlei archieven brengt nog steeds nieuwe gegevens aan het licht. De historie van de luchtvaart is helaas bij velen onbekend. Waar mogelijk probeer ik mijn kennis te delen. Dit boek is een respectvolle afsluiting van een lange samenwerking tussen KLM en Fokker. Het was voor mij een groot genoegen een bijdrage te kunnen leveren om hun gezamenlijke luchtvaarthistorie in het juiste perspectief te zetten. •

 

 

 

Valentin Ocheda

Grafisch ontwerper

bij Ocheda Grafische Creaties

 

Als zelfstandig grafisch ontwerper houd ik mij voor­namelijk bezig met het ontwerpen van uit­ingen voor de entertainmentindustrie. Denk daarbij aan cd’s, dvd’s en ook lp’s. Verder ontwerp ik huisstijlen, logo’s, magazines, maak advertentie­campagnes, web­sites en dergelijke. Tot oktober 2012 wist ik nul komma nul over luchtvaart. Via Charley Valette raakte ik betrokken bij het MD-11-project. Al heel snel kreeg ik de MD-11-koorts. Na de vormgeving te hebben gemaakt voor drie boeken over deze driemotorige jet, kreeg ik opnieuw de eer dit te doen voor een boek over Fokker. Dankzij dit project weet ik nu dat Fokker een enorme invloed heeft gehad op de luchtvaart­geschiedenis in zijn algemeenheid. In de beginjaren bestond wereldwijd zo’n 67 procent van de vliegtuigen uit Fokkers! Ook nu stroomde mijn mailbox weer vol met onvoorstelbaar veel beeldmateriaal en stelden Fokker- en KLM-fans hun persoonlijke albums en schoenen­dozen met parafernalia ter beschikking. Het maken van keuzes was soms moeilijk, maar ik hoop dat dit boek met net zoveel enthousiasme wordt ontvangen als dat ik eraan heb gewerkt.  •

 

 

Pagina 236-237

 

Nawoord

 

Boet Kreiken

Managing Director 2009-2017

 

 

Mensen die zowel van de luchtvaart als van hun vak houden en zich altijd bereid toonden het mooie nog beter te maken. Waar kom je ze tegen? In dit boek. Met warmte voor de luchtvaart­maatschappijen KLM en KLM Cityhopper en natuurlijk voor Fokker als vliegtuigbouwer. Zij deelden hun unieke ervaringen met een van de mooiste producten die ooit in Nederland zijn gemaakt en waarmee KLM miljoenen mensen heeft vervoerd.

Het einde van de Fokker-vloot bij KLM Cityhopper houdt niet alleen het einde in van een technisch en economisch Nederlands tijdperk, het betekent tevens het einde van de lange relatie van KLM Cityhopper met Rolls-Royce. Het gegeven dat de Fokkers met in Engeland gefabriceerde Rolls-Royce-motoren zijn uitgerust  is niet de enige reden waarom de allerlaatste commerciële vlucht van KLM Cityhopper vanuit Londen plaatsvond. Een andere reden is dat KLM haar allereerste vlucht maakte vanuit Londen (KL1070). Ook is er nog het feit dat sinds de overname van het Britse Air UK veel Engelse KLC-collega’s de cockpit en cabine bemanden.

Slechts een beperkt aantal passagiers kon de afscheids­vlucht meemaken. Gelukkig kunnen alle fans met dit boek in de hand nog vele jaren genieten van het uit enthousiasme ontstane verhaal ‘Dutch at Heart’. Mijn dank gaat dan ook uit naar alle mensen die hebben bijgedragen en meegewerkt aan deze uitgave, waarbij ondanks de beperking van een maximum aantal pagina’s toch een maximale reikwijdte is nagestreefd. Het heeft geresulteerd in een knappe mix tussen verhaal en beeld.

Het gaat te ver iedereen persoonlijk te bedanken, maar het redactionele team verdient zowel respect als een groot compliment.

 

Warner Rootliep wordt de nieuwe directeur van KLM Cityhopper. Ik heb er het volste vertrouwen in dat KLC als een van de toonaangevende regionale airlines in de wereld, haar belangrijke rol voor KLM en partners
in positieve zin verder ontwikkelt met de Braziliaanse Embraer-vloot.

Graag wens ik Warner, het KLC-management, de 1500 KLC-professionals en toelever­anciers alle succes hierbij.

 

Pagina 239

 

Het Fokker Monument

 

Bijna een eeuw vloog  KLM en later haar dochteronderneming Cityhopper, met Fokkers. De F70 is hierbij de hekkensluiter. Na de uitfasering zal er nooit meer een Fokker vliegen bij KLM. Ter herinnering aan die lange periode is sinds 29 oktober 2017 achter de oude toren nabij het KLC-hoofdkantoor (gebouw 102) een landmark te zien van een typische F70-staart boven op een aambeeld. De verbintenis met de Nederlandse KLM/ Fokkerhistorie (de staart), de plek op Schiphol-Oost waar het allemaal begon  (de locatie) en het werk (aambeeld) wordt hiermee verzinnebeeld. Het aambeeld is gemaakt in de vorm van de romp van een F70 en gaat door in een voetstuk met een lengte van totaal 4,4 meter. Samen met de originele staart is het geheel op de ware hoogte van ruim acht meter geplaatst.

De staart is afkomstig van de PH-KZW, een van de twee machines die in een minder goede configuratie waren voor verkoop en daarom zijn gebruikt als onderdelen­leveranciers voor de op dat moment nog vliegende Fokker-vloot.

 

 

Pagina 240

 

Initiatief & hoofdredactie

Charley Valette

 

TEKSTEN EN EINDREDACTIE

Lieneke Koornstra

 

SAMENSTELLING EN COÖRDINATIE

Charley Valette, gezagvoerder Boeing 777

Karin Ooms, business partner communications KLM Cityhopper

Lieneke Koornstra, journalist SupervisionAir

Ronald Dijkstra, vrijwilliger Stichting Behoud Erfgoed NLR

Valentin Ocheda, grafisch vormgever Ocheda Grafische Creaties

 

Grafische vormgeving

Valentin Ocheda – art direction & beheer beeldbank

David Ocheda – archief scanwerk & assistent fotobewerking

 

Druk

Marcelis Dékavé – Alkmaar

WEBMASTER

Maarten ter Velde

 

Speciale dank

De totstandkoming van dit boek zou niet mogelijk

zijn geweest zijn zonder de (foto)collecties en

luchtvaartkennis van:

Hans Bosman

Herman Dekker

Ronald Dijkstra

Andre Ran

Jack Valette

Dimitri Rentenaar

Gert van Kalsbeek

Ger Buskermolen

Ad Jan Altevogt

Rien Moerland

 

Stichting Fokker Erfgoed

Stichting Behoud Erfgoed NLR

Fokker Heritage Trust

 

Foto Aviodrome, Lelystad

Martin Smit

Klaas Kruyswijk

Will Porrio

 

De Telegraaf

 

Zowel alle luchtvaartfotografen als alle

(oud)medewerkers van KLM Cityhopper

en Fokker die een bijdrage hebben geleverd

aan dit historische document.

 

Geraadpleegde literatuur

Publicaties van Fokker en KLM

Curatorenverslag Fokker

Luchtvaartkennis KNVvL (o.a. Frits Gerdessen, Fokker Vliegtuigontwerpen 1920-1944)

Fokker Verkeersvliegtuigen, uitgave N.V. Koninklijke Nederlandse Vliegtuigenfabriek Fokker

Henri Hegener: Fokker – The man and the aircraft,

uitgave The Garden City Press Ltd.

Thijs Postma: Fokker: – Bouwer aan de wereldluchtvaart, uitgave Fibula – Van Dishoeck

  1. van Stenderen Jr: Zij maakten luchtvaartgeschiedenis, uitgave A.W. Bruna & Zoons

 

Oplage 2000 ex.

ISBN 978-90-8246661-4

NUR 465

Copyright © Stichting Farewell MD-11, 2017

 

De opbrengst van het Farewell boek gaat naar Wings of Support.

WOS is een particulier initiatief van de medewerkers van KLM

en Martinair. WOS probeert kinderen in landen waar deze

maatschappijen op vliegen, te helpen aan onderdak, onderwijs
en medische hulp. Door de aard van het werk kan vliegend

personeel zelf ter plaatse een project ondersteunen.

 

© Het verhaal ‘Dutch at Heart’ is een uitgave van de Stichting Farewell MD-11. Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt, in enige vorm of op enige wijze, hetzij elektronisch, mechanisch, door fotokopieën, opnamen, of enige andere manier, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van de Stichting Farewell MD-11.

 

DISCLAIMER

Bij het ontwerpen en samenstellen van dit boek is de grootst mogelijke zorgvuldigheid betracht. Er is geprobeerd alle gebeurtenissen correct te vermelden en alle rechthebbenden op fotomateriaal te achterhalen teneinde de juiste bronnen te vermelden. Ondanks deze zorgvuldigheid kan noch de Stichting Farewell MD-11 noch KLM noch KLM Cityhopper instaan voor de volledigheid en/of juistheid van het resultaat.

 

 

Pagina 242

Op het KLM-blog kregen de lezers de kans om uit drie voorgeselecteerde foto’s een keuze te maken waarmee  dit historische Fokker-verhaal wordt afgesloten. Deze foto van Barry Schuuring behaalde de meeste stemmen.

[/vc_column][/vc_row]